Een kraan afsluiter is iets wat de meeste mensen pas opmerken als er iets misgaat. Een lekkende kraan, een verstopte wasmachine of een kapotte waterleiding: dan wil je het water snel kunnen afzetten. Toch weten veel mensen niet precies hoe zo’n afsluiting werkt, waar je die vindt en wanneer je er iets mee moet doen. In dit stuk lees je alles wat je nodig hebt om dat goed te begrijpen.
Hoe een waterafsluiting werkt
Een afsluiter in een waterleiding regelt de doorstroom van water. Door de afsluiter te draaien of te kantelen, maak je de doorgang smaller of sluit je hem helemaal af. Er zijn verschillende soorten: de kogelkraan, de bolkraan en de schuifkraan zijn de bekendste. Bij een kogelkraan draai je een kwartslag om het water te stoppen. Dat gaat snel en is duidelijk: de hendel staat dwars op de buis als het dicht is, en langs de buis als het open is. Een schuifkraan werkt anders: die moet je meerdere keren ronddraaien voor hij helemaal dicht is. Dat kost meer tijd, maar zulke afsluiters zijn al heel lang in gebruik en zitten in veel oudere woningen.
Waar je de afsluiter in huis vindt
In de meeste huizen zitten meerdere plekken waar je het water kunt afzetten. De hoofdkraan zit meestal bij de watermeter, vaak in de meterkast, de kelder of buiten in de grond bij de stoep. Daarmee sluit je in één keer het volledige water in huis af. Naast de hoofdafsluiting zijn er ook lokale afsluiters, bijvoorbeeld onder het aanrecht, achter de wasmachine of onder de wastafel. Die zorgen ervoor dat je alleen het water naar één bepaald apparaat of één kraan kunt stoppen, zonder de rest van het huis te beïnvloeden. Het is verstandig om te weten waar deze plekken in jouw huis zitten, zodat je er in een noodgeval snel bij kunt.
Wanneer je de watertoevoer moet afsluiten
Er zijn meerdere situaties waarbij het nodig is om de watertoevoer te stoppen. De meest voor de hand liggende is een lekkage. Zodra een buis barst of een verbinding het begeeft, moet je zo snel mogelijk het water afzetten om schade te beperken. Ook bij het vervangen van een mengkraan of het aansluiten van een nieuw apparaat zoals een vaatwasser of wasmachine, zet je eerst het water dicht. Dat doe je via de lokale afsluiter dichtbij het apparaat, zodat de rest van het huis gewoon water heeft. Vergeet je dat en draai je direct aan de kraan zelf, dan spuit het water er meteen uit. Een klein detail, maar het scheelt een hoop gedoe.
Onderhoud en veelgemaakte fouten
Een afsluiter die al jaren niet is gebruikt, kan vastzitten. Dat komt doordat kalk en roest zich ophopen in het mechanisme. Het is daarom goed om af en toe alle afsluiters in huis een kwartslag te draaien en weer terug te zetten. Zo blijven ze soepel. Een veelgemaakte fout is dat mensen een verouderde afsluiter te hard aandraaien. Daarmee beschadig je de afdichting binnenin, waardoor hij juist gaat lekken. Als een afsluiter moeilijk draait, gebruik dan geen grote tang, maar laat het liever nakijken door een installateur. Goedkope kunststof afsluiters zijn minder duurzaam dan messing of roestvrij stalen exemplaren. Bij een verbouwing of vervanging loont het om te kiezen voor een degelijk materiaal dat lang meegaat.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn afsluiter echt helemaal dicht is?
Bij een kogelkraan staat de hendel dwars op de waterleiding als hij dicht is. Bij een schuifkraan draai je hem net zo lang tot hij niet verder gaat. Open een kraan in huis om te controleren of er nog water uitkomt. Druppelt er niets meer, dan is de afsluiting gesloten.
Wat doe ik als de hoofdafsluiter vastzit?
Als de hoofdafsluiter in huis vastzit en niet meer te bewegen is, neem dan contact op met een loodgieter of installateur. Probeer hem niet met geweld los te draaien, want dat kan de afsluiter beschadigen. In een noodgeval kun je ook contact opnemen met het waterbedrijf om het water vanaf de straat af te laten zetten.
Mag ik zelf een afsluiter vervangen?
Een afsluiter onder een wastafel of achter een apparaat kun je in veel gevallen zelf vervangen, als je het water daarvoor hebt afgezet en wat basiskennis hebt van loodgieterswerk. Voor afsluiters in de hoofdleiding of in een complexer systeem is het verstandiger om een installateur in te schakelen. Werken aan drinkwaterleidingen vereist soms specifieke kennis over de materialen en verbindingen.
Wat is het verschil tussen een kogelkraan en een bolkraan?
Een kogelkraan en een bolkraan worden soms door elkaar gebruikt, maar er is een verschil. Een kogelkraan heeft een holle bal binnenin die bij een kwartslag draai de doorgang opent of sluit. Een bolkraan heeft een ronde stop zonder doorgaande opening en wordt meer gebruikt voor fijne regeling van de doorstroom. In huishoudelijke installaties zie je de kogelkraan het meest.
