Er zijn meerdere soorten fruitvliegjes, en ze zien er op het eerste gezicht allemaal hetzelfde uit. Toch is er een groot verschil tussen de veelvoorkomende azijnvlieg (Drosophila melanogaster), de gevreesde mediterrane fruitvlieg en de schadelijke Drosophila suzukii. Welke soort je thuis of in de tuin hebt, bepaalt hoe je er het beste mee omgaat.
De meest voorkomende soorten fruitvliegjes op een rij
De fruitvliegjes die je in huis tegenkomt zijn bijna altijd Drosophila melanogaster, ook wel azijnvlieg of gewone fruitvlieg genoemd. Dit kleine beestje van ongeveer 2 tot 3 millimeter trekt op overrijp of rottend fruit, maar is voor de mens onschadelijk. Het legt eitjes op gistend materiaal, zodat de larven zich kunnen voeden. Je herkent hem aan zijn roodbruine ogen, geel-bruin lichaam en trage, zweefachtige vlucht.
Een tweede veelvoorkomende soort in huis is de kelkvlieg of pompelmoesvlieg (Drosophila funebris). Deze is iets groter en donkerder dan de gewone azijnvlieg. Hij wordt aangetrokken door compostbakken, afwasbakken en vochtig organisch afval. Velen verwarren hem met de gewone fruitvlieg, maar hij is iets trager en houdt minder van vers fruit.
Dan is er de Drosophila suzukii, beter bekend als de gevlekte vleugelvlieg of suzukiivlieg. Dit is een gevaarlijkere soort, vooral voor telers van zacht fruit. In tegenstelling tot andere soorten fruitvliegjes legt het vrouwtje haar eitjes in intact, rijpend fruit, zoals aardbeien, kersen, frambozen en blauwe bessen. De schade is daardoor veel groter. Je herkent het mannetje aan een duidelijke donkere vlek op elke vleugel.
Soorten fruitvliegjes die vooral buiten en in de landbouw voorkomen
De mediterrane fruitvlieg (Ceratitis capitata) is een van de meest schadelijke fruitvliegjes ter wereld. Hij is iets groter dan een gewone huisvlieg en heeft opvallende gevlekte vleugels. Oorspronkelijk afkomstig uit Afrika, maar inmiddels verspreid over grote delen van de wereld. Deze soort tast een breed scala aan vruchten aan, van citrus tot appels en peren. In Nederland is hij niet standaard aanwezig, maar hij kan via ingevoerd fruit binnenkomen.
De Aziatische fruitvlieg (Bactrocera dorsalis) is een tropische soort die in Europa nauwelijks voorkomt, maar in Zuid-Oost-Azië enorme schade aanricht aan onder meer mango’s, bananen en papaja’s. Verwant hieraan is de mangofruitvlieg (Bactrocera invadens), waarvan wetenschappers lang dachten dat het een aparte soort was. Inmiddels staat hij bekend als een variant binnen de Bactrocera-groep.
De olijfvlieg (Bactrocera oleae) is een specifieke soort die alleen olijven aantast. Hij is herkenbaar aan zijn glanzend bruin-zwarte lichaam en legt zijn eitjes in olijven terwijl die nog aan de boom hangen. In olijfolieteelt is dit een serieus probleem.
Hoe herken je welke soort fruitvliegje je hebt?
Kijk eerst naar de grootte en de kleur. De gewone azijnvlieg is klein (2 tot 3 mm), geel-bruin en heeft opvallend rode ogen. De suzukiivlieg lijkt er sterk op, maar het mannetje heeft die kenmerkende zwarte vlek op de vleugels. Grotere exemplaren met gevlekte of doorzichtige vleugels wijzen eerder op een mediterrane of Aziatische soort.
Let ook op waar je ze aantreft. Rondom overrijpe bananen of een fruitschaal in de keuken? Dan is het hoogstwaarschijnlijk de gewone azijnvlieg. Vlakbij de tuin en zacht fruit dat aan de struik beschadigd raakt? Dan is de suzukiivlieg een serieuze kandidaat. Bij ingevoerd tropisch fruit is de kans op een exotische soort groter, al is dat in Nederland zeldzaam.
Waarom de soort herkennen nuttig is
Bij de gewone azijnvlieg is het voldoende om overrijp fruit weg te gooien en je keuken schoon te houden. De suzukiivlieg vraagt om een andere aanpak: fruit tijdig oogsten, aangetast fruit vernietigen en eventueel fijnmazige netten gebruiken in de tuin. Exotische soorten als de mediterrane fruitvlieg vallen onder fytosanitaire regelgeving en worden gemeld bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
De soort die je in huis aantreft is veruit het vaakst de onschadelijke azijnvlieg. Maar twijfel je, of zie je schade aan intact fruit in je tuin? Dan is het de moeite waard om goed te kijken naar de vleugelpatronen en de grootte van het beestje, of een foto voor te leggen aan een plantenziektendienst.
