Ratten of muizen in huis zijn twee verschillende problemen die ook een andere aanpak vragen. Het eerste wat je moet doen is uitzoeken welk knaagdier je in huis hebt, want dat bepaalt direct hoe je het aanpakt. Het grootste verschil is de grootte: ratten zijn twee tot drie keer groter dan muizen. Een huismuis is klein en slank, met een lichaamslengte van ongeveer 7 tot 10 centimeter (zonder staart). Een bruine rat, de meest voorkomende soort in Nederland en België, wordt al snel 20 tot 25 centimeter lang en weegt aanzienlijk meer.
Hoe herken je ratten of muizen in huis?
Naast de grootte zijn er meer kenmerken waarmee je het verschil snel ziet. Een muis heeft grote oren ten opzichte van zijn kop, een spitse snuit en een dunne, lange staart die ruwer aanvoelt. Een rat heeft kleinere oren in verhouding tot zijn lichaam, een stomp neus en een dikke, gladde staart die iets korter is dan zijn lichaam. Als je ze niet zelf ziet, kijk dan naar de uitwerpselen: muizenkeutels zijn klein (2 tot 3 mm), smal en puntig. Rattenkeutels zijn aanzienlijk groter (tot wel 2 cm), dikker en meer afgerond.
Andere sporen zijn knaagschade, voetstappen in stof of vuil, en vette strepen langs muren (van de vacht). Ratten laten bredere sporen achter dan muizen. Hoor je ’s nachts geritsel in de muur, het plafond of onder de vloer? Muizen klinken licht en snel. Ratten maken zwaardere, duidelijkere geluiden en knagen ook luider.
Waarom komen ze naar binnen?
Zowel ratten als muizen zoeken hetzelfde: eten, water en een warme, veilige schuilplaats. Ze komen naar binnen via kleine openingen die je niet snel opvalt. Een muis past door een gat van amper een centimeter. Een rat past door een opening van 2 tot 3 centimeter. Veelvoorkomende ingangen zijn kieren rondom leidingen, beschadigde ventilatieroosteres, spleten onder deuren en gaten in de fundering. In de herfst en winter neemt de kans op overlast toe, omdat het buiten kouder wordt.
Wat doe je eraan?
De aanpak verschilt iets per soort, maar de basisstappen zijn vergelijkbaar.
- Verwijder voedselbronnen. Bewaar eten in afgesloten containers. Laat geen etensresten op het aanrecht liggen. Sluit compostbakken goed af.
- Dicht de ingangen. Zoek alle kieren en gaten en vul ze op met metaalgaas, kit of gips. Vergeet leidingdoorvoeren en ventilatieroosters niet.
- Gebruik vallen. Klapvallen zijn voor zowel muizen als ratten effectief en snel. Gebruik voor muizen kleine vallen met een lok van pindakaas of chocolade. Voor ratten zijn grotere vallen nodig. Zet ze langs de muren, want knaagdieren lopen het liefst langs de rand van een ruimte.
- Gif: wees voorzichtig. Rodenticiden (rattenGIF) werken, maar zijn gevaarlijk voor huisdieren en kinderen. Gebruik ze alleen in afgesloten lokaasdozen en op plaatsen die onbereikbaar zijn voor anderen. In Nederland gelden regels voor het gebruik van rodenticiden voor particulieren, controleer de actuele voorschriften bij het Ctgb (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden).
- Overweeg een professional. Bij een flinke muizen- of rattenpopulatie is een ongediertebestrijder verstandig. Ratten in het bijzonder zijn slim, schuw en kunnen een hardnekkig probleem vormen dat moeilijk zelf op te lossen is.
Ratten versus muizen: de aanpak verschilt
Muizen zijn nieuwsgieriger dan ratten. Ze verkennen nieuwe dingen snel, wat vallen effectiever maakt. Ratten zijn veel sceptischer tegenover nieuwe objecten in hun omgeving. Ze kunnen een val dagenlang vermijden. Zet rattenvallen daarom eerst een paar dagen ongewapend neer zodat de dieren eraan wennen, en lok ze daarna pas. Ratten hebben ook vaste routes die ze steeds opnieuw bewandelen, wat je kunt herkennen aan de eerdergenoemde vette vegen langs muren.
Een ander verschil: muizen nestelen vaak in huis, terwijl ratten hun nest regelmatig buiten hebben (in de grond, in oud hout of onder stenen) en het huis vooral gebruiken om voedsel te zoeken. Dat maakt ratten lastiger te bestrijden, want het nest bevindt zich niet altijd op jouw terrein.
Heb je eenmaal vastgesteld of het ratten of muizen zijn, dan kun je direct de juiste stappen zetten. Begin met het dichtzetten van de toegangswegen en het weghalen van voedsel, want zonder die twee maatregelen komen nieuwe dieren altijd terug, ook na een succesvolle bestrijding.
